Saffraan effectief bij milde depressie
Bij mildere vormen van depressie worden klassieke antidepressiva, die primair zijn ontwikkeld voor ernstige depressieve stoornissen, vaak als minder passend ervaren. Met name het risico op bijwerkingen kan de therapietrouw ondermijnen. In dit kader krijgt saffraanextract, afkomstig van de gedroogde stempels van Crocus sativus L., steeds meer aandacht als effectieve en goed verdraagbare behandeling bij milde tot matige depressie. Saffraan kent een lange traditie binnen de geneeskunde en is opgenomen in de Europese Farmacopee. Dankzij het gunstige veiligheidsprofiel is het een interessante optie, zowel als monotherapie bij milde klachten als ter ondersteuning van bestaande behandelstrategieën.
Anhedonie als kernsymptoom bij depressie
Een verminderde hedonische responsiviteit en motivationele anhedonie, ofwel een verminderd vermogen om plezier te ervaren en minder gemotiveerd zijn om activiteiten te ondernemen die normaalgezien plezier opleveren, komen frequent voor bij depressieve stoornissen. Deze symptomen worden door patiënten als zeer belastend ervaren en hangen sterk samen met een verminderde levenskwaliteit en therapierespons. Recent onderzoek van Corridori et al. richtte zich specifiek op de werkingsmechanismen van saffraan bij verminderde hedonische responsiviteit en motivationele anhedonie.
Saffraan als add-on bij anhedonie
In het dubbelblind, placebogecontroleerd pilotonderzoek van acht weken werd saffraan ingezet als aanvullende therapie bij patiënten met een unipolaire of bipolaire stemmingsstoornis tijdens een actuele depressieve episode. Deze patiënten reageerden slechts gedeeltelijk op hun reguliere antidepressieve medicatie en kregen 30 mg gestandaardiseerd saffraanextract per dag in gelatinecapsules (tweemaal daags twee capsules van 7,5 mg). Na acht weken vertoonden ze een globale verbetering van depressieve symptomen en een significante afname van anhedonie.
Dopaminerge modulatie en herstel van beloningssysteem
De antidepressieve werking van saffraan lijkt onder meer te berusten op beïnvloeding van de neurotransmissie, vooral binnen het dopaminerge beloningssysteem. In preklinische modellen leidde de inzet met saffraan tot herstel van de dopaminerge respons op beloningsprikkels. Dit bleek uit een verhoogde fosforylering van Thr34-DARPP-32 (een sleuteleiwit in de dopaminerge signaaloverdracht) in zowel de nucleus accumbens als de mediale prefrontale cortex. Deze fosforylering is het gevolg van activatie van dopamine D1-receptoren en wijst erop dat saffraan de dopaminerge activiteit in meso-cortico-limbische circuits kan versterken. Deze circuits spelen een centrale rol bij motivatie, beloning en emotionele regulatie.
Neuroplasticiteit en BDNF–TrkB-signalering
Naast de dopaminerge effecten draagt saffraan ook bij aan de neurotrofe signalering. De BDNF-TrkB-signaalroute (Brain-Derived Neurotrophic Factor en zijn tyrosinekinase-receptor TrkB) is cruciaal voor synaptische plasticiteit en vormt een belangrijk aangrijpingspunt in het herstel van emotionele en motivationele functies bij depressie. Langdurige toediening van saffraan verhoogde in diermodellen de BDNF-activiteit en de activering van de TrkB-receptor in hersengebieden die betrokken zijn bij motivatie en stemming. Saffraan kan dus bijdragen aan vermindering van depressieve symptomen via bevordering van de neuroplasticiteit.
Modulatie van serotonine en stressrespons
Tot slot laten preklinische studies zien dat saffraan ook een positieve invloed heeft op de modulatie van de serotonineconcentraties in verschillende hersengebieden. Saffraan kan stress-geïnduceerde ontregeling van de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as temperen, onder meer door normalisatie van de ACTH- en corticosteronniveaus. Dit ondersteunt het herstel van de adaptieve stressrespons en bevordert effectieve coping mechanismen bij langdurige stressbelasting. Saffraan blijkt overigens niet primair angstremmend te werken, maar ondersteunt vooral motivatie, stresscoping en herstel van passiviteit bij stress. Inzet van saffraan is dus relevanter bij depressieve klachten die gepaard gaan met anhedonie, dan bij primaire angststoornissen.
Veiligheid en dosering
Saffraanextract is veilig in gebruik en wordt goed verdragen, zeker in doseringen van 30 mg per dag. Neem de aanbevolen dosering dus in acht. Overdosering kan leiden tot milde bijwerkingen zoals misselijkheid of duizeligheid. In genoemde studie werd een iets verhoogde prevalentie van milde gastro-intestinale bijwerkingen waargenomen in vergelijking met de placebogroep. Extra voorzichtigheid is geboden bij specifieke groepen zoals zwangere vrouwen, vanwege het risico op een miskraam.
Referentie:
Corridori, L. et al. (2024). Therapeutic Potential of Saffron Extract in Mild Depression: A Study of Its Role on Anhedonia in Rats and Humans. Phytotherapy Research, 39:1277–1291.